(Radio TNT lược dịch bài viết của Sunita Sohrabji ngày 25/9/2026, tổng hợp với buổi họp báo của ACoM ngày 24/9/2026)
Tại buổi họp báo của ACoM vào ngày 24 tháng 9, Tổng Chưởng lý California Rob Bonta đã bày tỏ sự tự tin về việc thắng vụ kiện mà ông cùng liên minh gồm 22 tiểu bang đã đệ trình nhằm ngăn chặn việc thực thi quy định về “gánh nặng xã hội” (public charge) của chính quyền Trump.
Chính quyền Trump đã bắt đầu áp dụng quy định mới về “gánh nặng xã hội” vào ngày 18 tháng 9. Quy định này mở rộng đáng kể thẩm quyền của các giới chức di trú trong việc sử dụng việc tham gia các chương trình phúc lợi công cộng (có xét duyệt điều kiện thu nhập) làm căn cứ từ chối cấp quy chế thường trú nhân hợp pháp. Ngay cả trước khi quy định mới có hiệu lực, hàng ngàn cư dân California — đặc biệt là những người thuộc các gia đình có tình trạng cư trú hỗn hợp — đã từ bỏ các quyền lợi phúc lợi mà họ đủ điều kiện nhận, do lo ngại ảnh hưởng đến tình trạng di trú của mình.
“Tôi đã từng nói điều này và xin nhắc lại: chúng tôi tự tin khi tranh tụng tại bất kỳ tòa án nào,” ông Bonta phát biểu tại buổi họp báo. "Chúng tôi tin rằng mình có cả cơ sở thực tế lẫn cơ sở pháp lý ủng hộ.”
Ông cũng đề cập đến một thắng lợi gần đây vào ngày 14 tháng 9, khi Tòa án Tối cao ngăn chặn yêu cầu của chính quyền Trump về áp dụng quy định mới của Bưu điện Hoa Kỳ (USPS) liên quan đến bỏ phiếu qua thư.
Sự thật sẽ thắng thế
“Vì vậy, chúng tôi cảm thấy tự tin tại bất kỳ tòa án nào. Rất có thể — và khả năng cao là — vụ kiện này sẽ được giải quyết mà không cần phải đưa lên Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nếu vụ việc thực sự lên tới đó, chúng tôi vẫn tự tin vì đây là hành động do chính quyền liên bang thực hiện. Nếu chỉ xét đến luật pháp và áp dụng vào các tình tiết thực tế, chúng tôi lẽ ra phải thắng, và đó cũng chính là điều mà Tòa án Tối cao Hoa Kỳ cần thực hiện. Nếu họ làm đúng như vậy — điều mà họ nên làm — chúng tôi tin rằng mình sẽ thắng,” ông Bonta nói.
Tổng Chưởng lý lưu ý rằng quy định mới này gây ảnh hưởng đến các bậc phụ huynh là người nhập cư có con là công dân Hoa Kỳ. “Nếu một đứa trẻ là công dân Hoa Kỳ nhưng cha mẹ thì không, thì theo quy định này, các quyền lợi mà đứa trẻ đó được hưởng một cách hợp pháp có thể bị sử dụng để tạo bất lợi cho cha mẹ chúng.”
“Chính quyền muốn trừng phạt các gia đình nhập cư vì đã sử dụng những quyền lợi mà con cái họ hoàn toàn có quyền hợp pháp để nhận. Quốc hội chưa bao giờ có ý định hay cho phép các viên chức di trú có quyền tùy tiện không bị kiểm soát trong việc từ chối tư cách hợp pháp của một người chỉ vì họ sử dụng các chương trình của chính phủ, nhưng đó chính xác là điều mà quy định này tạo ra,” ông Bonta nói. “Đó là lý do tại sao chúng tôi yêu cầu tòa án hủy bỏ quy định bất hợp pháp này cùng các hướng dẫn đi kèm, bởi vì không ai đứng trên luật pháp, kể cả Tổng thống.”
“Quy định này có thể ảnh hưởng đến hàng triệu gia đình, bao gồm cả công dân Hoa Kỳ và những người không phải là công dân. Khi nói với các gia đình rằng việc nhận hỗ trợ về thực phẩm, chăm sóc sức khỏe hay tiền thuê nhà có thể bị dùng để tạo bất lợi cho họ trong các quyết định về nhập cư, người dân sẽ ngừng tìm kiếm sự giúp đỡ mà họ cần. Họ ngừng nhận thực phẩm, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ tiền thuê nhà,” ông khẳng định.
Cùng tham gia với Tổng Chưởng lý là bà Kim Johnson, Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh California (Cal HHS).
‘Quá nhiều nỗi sợ hãi’
“Trên khắp California, đang bao trùm nỗi sợ hãi và lo lắng tột độ; mọi người không ngừng suy nghĩ về những tác động của quy định này đối với cá nhân họ cũng như gia đình, xét về khía cạnh sức khỏe, khả năng tiếp cận hỗ trợ thực phẩm và các nguồn hỗ trợ khác trong mạng lưới an sinh xã hội và y tế của chúng ta,” bà Johnson nói. “Và chúng tôi biết rằng tình trạng hỗn loạn này hoàn toàn là có chủ đích.”
Chính quyền Trump đã khai triển một phiên bản hơi khác của quy định về “gánh nặng xã hội” (public charge) vào năm 2020, năm cuối cùng trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump. Sau đó, Chính quyền Biden đã thu hẹp phạm vi áp dụng của quy định này.
Bà Johnson chia sẻ: “Dựa trên kinh nghiệm trước đây năm 2020 với quy định về gánh nặng xã hội, chúng tôi đã chứng kiến một tác động ngăn trở đáng kể. Những người đủ điều kiện và có khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cơ bản đã tự nguyện rút khỏi chương trình hoặc không nộp đơn đăng ký vì lo sợ.”
“Và thách thức lớn mà chúng tôi đang đối mặt là phải bảo đảm rằng, với quy định về “gánh nặng xã hội” (public charge) này, mọi người hiểu rõ nó không áp dụng cho tất cả người nhập cư,” bà nói.
Những ai được miễn trừ?
Quy định này không áp dụng cho tất cả những người đang tìm cách chuyển đổi tình trạng nhập cư sang thường trú nhân. Người tị nạn, người được cấp quy chế tị nạn và một số nhóm người nhập cư vì lý do nhân đạo nằm trong số những đối tượng được miễn trừ khỏi quy định từ chối nhập cư hoặc cấp thẻ xanh dựa trên lý do “gánh nặng xã hội”. Nhìn chung, thường trú nhân hợp pháp nộp đơn xin nhập quốc tịch cũng không phải chịu sự đánh giá này. Ngoài ra, những người nộp đơn gia hạn thẻ xanh cũng không bị ảnh hưởng bởi quy định về gánh nặng xã hội.
Điều quan trọng cần lưu ý là những người không có giấy tờ hợp lệ và hiện chưa có lộ trình để trở thành thường trú nhân hợp pháp sẽ không bị ảnh hưởng bởi quy định này. Tiểu bang California đã thực hiện một loạt các sáng kiến mạnh mẽ nhằm hỗ trợ những người bị ảnh hưởng bởi quy định về gánh nặng xã hội, đồng thời đối phó với gói chi tiêu HR1 của Đảng Cộng hòa (được thông qua vào năm ngoái); gói này cắt giảm gần 1 nghìn tỷ đô la từ ngân sách Medicaid/Medi-Cal và 187 tỷ đô la từ Chương trình Hỗ trợ
Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP) trong vòng 8 năm tới.
Những người truyền tin đáng tin cậy
Sở Dịch vụ Xã hội California (CDSS) đã đăng tải một tài liệu hướng dẫn nhằm hỗ trợ người dân giải đáp các thắc mắc về vấn đề nhập cư liên quan đến quy định “gánh nặng xã hội” (public charge). Bà Johnson khuyến khích người dân sử dụng danh sách thông tin do CDSS cung cấp để tránh nguy cơ bị lừa đảo bởi những cá nhân mạo danh luật sư.
“Trước khi đưa ra quyết định vô cùng khó khăn là từ bỏ các nguồn hỗ trợ như dịch vụ chăm sóc sức khỏe và thực phẩm, chúng tôi đặc biệt khuyến khích người dân tham khảo ý kiến của một chuyên gia đáng tin cậy để xác định xem quy định về “gánh nặng xã hội” có áp dụng cho họ và hoàn cảnh cụ thể của họ hay không," bà Johnson nói. Bà lưu ý rằng tiểu bang đã ghi nhận sự sụt giảm số lượng người đăng ký tham gia các chương trình an sinh xã hội thiết yếu, do “người dân lo sợ bị hệ thống chú ý.”
Tiểu bang cũng đã đầu tư vào đội ngũ nhân viên hỗ trợ (navigators), nhân viên y tế cộng đồng và các vận động viên sức khỏe cộng đồng (promotoras). Ngoài ra, tiểu bang còn thực hiện đường dây nóng 988 để hỗ trợ những người đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần.
Bà Johnson khẳng định rằng thông tin cá nhân được chia sẻ với tiểu bang để đăng ký nhận phúc lợi sẽ được bảo mật an toàn.
Cắt giảm ngân sách theo dự luật HR1
Khi đề cập đến tác động của dự luật HR1, bà Johnson cho biết số ca cấp cứu tại các bệnh viện trên toàn quốc dự kiến sẽ gia tăng, do phòng cấp cứu trở thành nơi chăm sóc y tế cuối cùng cho những người bị mất bảo hiểm y tế. Bà cho biết tiểu bang đã mất hàng tỷ đô la do các đợt cắt giảm ngân sách liên bang, đồng thời lưu ý rằng 58% ngân sách của Cơ quan Y tế và Dịch vụ Nhân sinh California (CalHHS) đến từ nguồn vốn liên bang.
“Chúng tôi không thể nào khắc phục hoàn toàn hậu quả chỉ bằng cách bù đắp ngân sách từ nguồn vốn của tiểu bang. Vì vậy, đúng là người dân sẽ bắt đầu cảm nhận được những ảnh hưởng của chính sách này, bên cạnh những lo ngại liên quan đến quy định “gánh nặng xã hội”bà khẳng định.
Một báo cáo của tổ chức KFF ghi nhận rằng tính đến tháng 6 năm 2026, số lượng người đăng ký tham gia Đạo luật Chăm sóc Giá cả phải chăng (ACA) đã giảm 3 triệu người trên toàn quốc, 760.000 người đã bị loại khỏi các gói bảo hiểm ACA của họ.
Ngoài ra, 419.000 trường hợp khác cũng đã bị đưa vào diện cần xem xét lại do chính sách nghi ngờ và đe dọa của ông Trump.
