Giới chức kêu gọi người dân chủ động chuẩn bị
(Radio TNT lược dịch bài viết của ACoM ngày 25/8/2026, tổng hợp với buổi họp báo ngày 20/8/2026 do ACoM tổ chức)
Khi California bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất của mùa cháy rừng năm 2026, các giới chức phụ trách tình trạng khẩn cấp của tiểu bang đang đẩy mạnh nỗ lực hỗ trợ người dân chuẩn bị sẵn sàng trước khi hỏa hoạn bùng phát.
Các giới chức thuộc Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của Thống đốc California (Cal OES) cho biết nhu cầu phòng ngừa nguy cơ cháy rừng hiện không còn giới hạn ở các vùng nông thôn mà đã lan rộng sang cả những khu dân cư đô thị đông đúc. Họ dẫn chứng các vụ cháy Eaton và Palisades vào tháng 1 năm 2025, cũng như vụ cháy Gann tại Quận Calaveras trong tháng này — vụ cháy đã thiêu rụi hơn 10.300 mẫu Anh, cướp đi sinh mạng một người và khiến Thống đốc Newsom phải ban bố tình trạng khẩn cấp tại quận này.
“Chúng ta đang ở giữa mùa cao điểm cháy rừng và các đám cháy mới vẫn bùng phát mỗi ngày trên khắp tiểu bang,” ông Matt Notley, Phó giám đốc phụ trách truyền thông khủng hoảng và quan hệ công chúng tại Cal OES, cho biết. “Những sự cố này có thể nhanh chóng đe dọa các cộng đồng, gây áp lực lên nguồn hỗ trợ địa phương và đòi hỏi sự hành động nhanh chóng, phối hợp nhịp nhàng… Việc bảo vệ người dân không thể là điều được cân nhắc sau cùng.”
Chuẩn bị sẵn sàng trước khi hỏa hoạn xảy ra
Theo đó, tiểu bang đang ngày càng chú trọng đầu tư nguồn lực không chỉ vào công tác chữa cháy mà còn vào việc phòng ngừa từ sớm, trước khi hỏa hoạn xảy ra.
Hệ thống Hỗ trợ lẫn nhau về Cứu hỏa và Cứu nạn California, viết tắt là Cal OES (California Fire and Rescue Mutual Aid System) — là hệ thống lớn nhất thuộc loại này trên toàn quốc. Hệ thống này liên kết hơn 1.000 cơ quan và đơn vị chữa cháy của chính quyền địa phương, cho phép điều động xe chữa cháy, xe bồn tiếp nước, các đội cứu hỏa và nhân viên điều phối giữa các khu vực trách nhiệm khi hỏa hoạn vượt quá khả năng ứng phó của nguồn lực địa phương.
Trong năm nay, cơ quan này đã phê duyệt 46 yêu cầu hỗ trợ lẫn nhau từ các quận nhằm bố trí sẵn lực lượng và thiết bị chữa cháy trước khi thời tiết có nguy cơ cháy cao xuất hiện; trước đó, họ đã chi khoảng 61 triệu USD cho các hoạt động hỗ trợ tương tự trong năm 2025.
Kể từ tháng 7, California cũng đã gởi nhân sự và thiết bị đến hỗ trợ 12 tiểu bang khác có nguy cơ cháy rừng cao, bao gồm Texas và Minnesota.
Ông Notley cho biết, để cung cấp thông tin cho lực lượng ứng phó về “hướng di chuyển của đám cháy, các cộng đồng có nguy cơ bị đe dọa cũng như những nơi cần di tản hoặc bổ sung nguồn lực,” Cal OES còn vận hành Hệ thống Tình báo Phối Hợp Trong lúc Cháy rừng Xảy ra, viết tắt là FIRIS. Đây là chương trình sử dụng các máy bay được trang bị camera hồng ngoại và camera nhiệt chuyên dụng để lập bản đồ đám cháy khi đang xảy ra, đôi khi chỉ trong vòng vài phút. Chỉ riêng trong năm nay, FIRIS đã thực hiện 324 chuyến bay và cung cấp dịch vụ cho tất cả các quận tại California.
Về công tác khắc phục hậu quả cháy rừng, vào tháng 6 năm ngoái, ông Newsom đã đạt được sự chấp thuận gia hạn Chương trình Hỗ trợ Cá nhân của FEMA dành cho những người bị ảnh hưởng bởi các vụ cháy Eaton và Palisades, qua đó kéo dài thời hạn nhận hỗ trợ đến ngày 9 tháng 7 năm 2027.
Đến nay, hơn 35.000 hộ gia đình đã nhận được sự hỗ trợ từ chương trình này, hơn 177 triệu đô la đã được cấp cho những người đủ điều kiện, và hơn 1.200 hộ gia đình đã được tiếp tục hỗ trợ về nhà ở tạm thời.
Theo bà Notley, các dự án hỗ trợ công trị giá hơn 2,5 tỷ USD vẫn đang chờ FEMA (Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang) phê duyệt, trong khi tiểu bang đang nỗ lực đẩy nhanh việc giải ngân nguồn vốn liên bang hiện có.
Bà Davina Mapes, Giám đốc phụ trách quan hệ công chúng của Cal OES (Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của Thống đốc California), cho biết cơ quan này đang vận động thay đổi phương thức tính toán các khoản viện trợ thảm họa của liên bang.
Bà chia sẻ: “Nhiều chính sách thảm họa của liên bang được xây dựng nhằm hỗ trợ công tác ứng phó và phục hồi sau bão, nên không thực sự phù hợp với những tình huống khẩn cấp phức tạp mà California phải đối mặt, chẳng hạn như cháy rừng”. Ví dụ, cách tính toán mức hỗ trợ cháy rừng của FEMA có thể gây bất lợi cho các cộng đồng có thu nhập thấp, nơi giá trị tài sản thường thấp hơn so với các khu vực giàu có.
Thu hẹp “khoảng cách giữa nhận thức và hành động”
Bà Mapes giải thích rằng một nghiên cứu mới do Cal OES thực hiện cùng các tổ chức đối tác cộng đồng đã chỉ ra sự tồn tại của “khoảng cách giữa nhận thức và hành động”: Người dân California ở khắp các cộng đồng đều hiểu rõ nguy cơ cháy rừng và đồng tình rằng công tác chuẩn bị là rất quan trọng, “nhưng họ cần thêm một chút hỗ trợ để thực sự sẵn sàng”.
Bà nói thêm: “Cảm giác choáng ngợp về mặt cảm xúc, chi phí và những ưu tiên khác phải giải quyết cùng lúc là những rào cản chính ngăn cản người dân thực hiện các bước hành động cụ thể và hiệu quả. Mọi người cần danh sách liệt kê các hành động đơn giản, cụ thể theo từng bước. Đó là cách hiệu quả nhất để giúp họ cảm thấy việc chuẩn bị là điều hoàn toàn có thể thực hiện được”.
Để góp phần thu hẹp khoảng cách này, chiến dịch Ready California (trước đây có tên là Listos California) đã mở rộng sáng kiến chuẩn bị ứng phó cháy rừng bằng cách xây dựng một trung tâm tài nguyên cung cấp các tài liệu có thể in ấn, video và nội dung mạng xã hội bằng tối đa 25 ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt. Các tài liệu này bao gồm “Hướng dẫn Sẵn sàng Ứng phó Thảm họa” (Disaster Ready Guide), bộ tài liệu “Sơ cứu cho Tâm trí” (First Aid Kit for Your Mind) tập trung vào sức khỏe tinh thần, và thẻ thông tin tóm tắt “Năm bước để Sẵn sàng” (Five Steps to Readiness); tất cả đều có sẵn tại các trang web ready.ca.gov. và Be Disaster Ready, California – Listos California
Chiến dịch cũng duy trì một trung tâm thông tin tổng hợp bao quát nhiều loại hình thiên tai và nguy cơ khác nhau, bao gồm cháy rừng, động đất, nắng nóng cực đoan và thời tiết mùa đông khắc nghiệt.
Kể từ khi ra mắt vào năm 2019 với khoản đầu tư hơn 100 triệu USD từ tiểu bang, chiến dịch đã thu hút sự tham gia của gần 16 triệu người dân California — tương đương khoảng 41% dân số tiểu bang — thông qua các hoạt động tiếp cận trực tiếp. Các hoạt động này bao gồm những sự kiện phối hợp cùng các tổ chức cộng đồng, chính quyền các bộ lạc bản địa và các đội ứng phó khẩn cấp tại địa phương nhằm hỗ trợ người dân lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp và kết nối họ với các hệ thống cảnh báo tại địa phương.
Chiến dịch cũng đã tạo ra hơn 103 triệu lượt hiển thị trên nền tảng kỹ thuật số và phân phối 6,7 triệu ấn phẩm tài liệu. Bà Mapes cũng trấn an các cộng đồng người nhập cư rằng các trạm trú ẩn khẩn cấp của tiểu bang luôn mở cửa chào đón tất cả cư dân California, bất kể tình trạng nhập cư: “Chúng tôi muốn mọi người biết rằng họ không cần phải chia sẻ bất kỳ thông tin nào về tình trạng nhập cư, và dịch vụ trú ẩn dành cho tất cả mọi người. Họ sẽ không yêu cầu bạn cung cấp thông tin đó.”
Bà Diana Crofts-Pelayo, Phó giám đốc phụ trách truyền thông khủng hoảng và quan hệ công chúng tại Cal OES, cho biết các thảm họa trước đây ở California đã chứng minh rằng công tác chuẩn bị không thể bắt đầu khi tình trạng khẩn cấp đã xảy ra: “Niềm tin thực sự đến từ những người mà bạn quen biết, và trong tình huống khẩn cấp, niềm tin đó có thể cứu mạng sống.”
Bà Omaira Baptista, một chuyên gia giáo dục cộng đồng làm việc với di dân, lao động nông nghiệp, người cao tuổi và người khuyết tật tại các quận Napa và Lake, chia sẻ rằng các vụ cháy rừng tại địa phương đã cho bà thấy nỗi sợ hãi về cháy rừng có thể xuất phát từ sự thiếu chuẩn bị cũng nhiều như từ chính sự kiện đó.
“Nỗi sợ lớn nhất của mọi người không chỉ là ngọn lửa, mà còn là cảm giác đơn độc và thiếu thông tin,” bà nói. “Khi sử dụng các công cụ từ chương trình Listos California, chúng tôi tận mắt chứng kiến rằng khi giải thích những bước đơn giản, nỗi sợ hãi sẽ chuyển hóa thành sức mạnh. Chúng tôi không chỉ phát tài liệu hướng dẫn. Chúng tôi mang lại sự an tâm cho các gia đình và hướng dẫn họ cách tự đưa ra quyết định cho bản thân và gia đình trước, trong và sau tình huống khẩn cấp.”
Ông Steven Vera, thuộc Trung tâm Dịch vụ Pháp lý và Hỗ trợ Người khuyết tật (Disability Services and Legal Center) ở Santa Rosa, cho biết công tác chuẩn bị và niềm tin đặc biệt quan trọng đối với người khuyết tật, những người cần lên kế hoạch kỹ lưỡng về phương tiện di chuyển, thiết bị hỗ trợ đi lại, thuốc men, động vật hỗ trợ, phương thức liên lạc và người chăm sóc.
Tổ chức của ông Vera nhận thấy rằng việc chỉ dựa vào một hình thức liên lạc duy nhất, chẳng hạn, có thể khiến người dân bỏ lỡ những thông tin quan trọng.
Ông chỉ ra rằng các thông báo cắt điện — bao gồm cả việc cắt điện vì lý do an toàn công cộng nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy rừng — thường là điểm yếu trong quy trình thông tin: “Chúng tôi nhận thấy đôi khi PG&E gửi email cho khách hàng để thông báo về việc sắp cắt điện, nhưng một số khách hàng có thể chỉ nhìn thấy email từ PG&E rồi bỏ qua,” ông Vera giải thích. Ông cho biết thêm rằng ông và các nhân viên thường theo sát bằng cách gửi tin nhắn văn bản và gọi điện thoại, cũng như để lại tin nhắn trên điện thoại nếu người nhận không bắt máy. Bà Vera cho biết bước đầu tiên người dân California có thể thực hiện để chuẩn bị là chuẩn bị sẵn một túi đồ khẩn cấp chứa các vật dụng thiết yếu như sạc điện thoại, thuốc men, tiền mặt, đèn pin và giấy tờ tùy thân.
Người dân cũng được khuyến nghị nên lên phương án cho ba tuyến đường di tản khác nhau từ nơi ở và nơi làm việc, đồng thời lập kế hoạch di tản cụ thể để mọi người đều biết mình cần đi đâu khi thảm họa xảy ra.
“Hãy bàn bạc với gia đình và bạn bè, rồi vạch ra một kế hoạch thật cụ thể và chắc chắn,” Vera nói. “Như vậy, khi cần thiết, bạn chỉ việc khoác ba lô lên vai và thực hiện theo kế hoạch đã định.”
Tin tức cho biết, nhiều đám cháy rừng cấp độ 5 đã và đang càn quét năm tiểu bang thuộc vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và Bờ Tây nước Mỹ trong những ngày qua.
