(Radio TNT lược dịch bài viết của Selen Ozturk ngày 4/9/2026, tổng hợp với buổi họp báo của ACoM ngày 28/9/2026)
Những cử tri gốc Latinh từng góp phần mang lại bước tiến lịch sử cho Donald Trump vào năm 2024 không nhất thiết đang chuyển sang ủng hộ Đảng Dân chủ; thay vào đó, họ đang dần rời xa cả hai đảng trong bối cảnh nỗi bất bình về kinh tế vẫn tiếp diễn.
Mặc dù các cuộc thăm dò gần đây cho thấy xu hướng rời xa ông Trump trong cộng đồng người gốc Latinh — bao gồm cả những người từng ủng hộ ông vào năm 2024 — nhưng sự thay đổi này không phải là một cuộc chuyển dịch cử tri quy mô lớn sang Đảng Dân chủ. Thay vào đó, nó có thể biến cử tri gốc Latinh thành một trong những
nhóm cử tri quan trọng và khó dự đoán nhất trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm2026.
Sự thay đổi thái độ đối với cả hai đảng
Các bằng chứng cho thấy đây là "một nhóm cử tri có xu hướng dao động nhiều hơn là một cuộc chuyển dịch đảng phái cố định,” bà María Isabel Di Franco Quiñonez, giám đốc nghiên cứu cấp cao tại Equis Research, phát biểu tại một buổi họp báo của American Community Media vào ngày 28 tháng 8. "Tất cả chúng ta đã có phần vội vàng khi nói về sự chuyển dịch đảng phái. Chúng tôi nhận thấy mức độ hoài nghi và thất vọng rất lớn đối với cả hai đảng.”
Cuộc thăm dò mới nhất của Equis cho thấy 14% cử tri gốc Latinh từng bỏ phiếu cho ông Trump vào năm 2024 hiện cho biết họ sẽ ủng hộ ứng viên Đảng Dân chủ vào tháng 11, trong khi 10% khác vẫn chưa đưa ra quyết định.
Bà Quiñonez thảo luận về phản ứng tiêu cực mà ông Trump đang phải đối mặt từ những người ủng hộ mình do các biện pháp thực thi chính sách nhập cư.
“Điều chính yếu mà chúng tôi nhận thấy… là sự gắn kết với Đảng Dân chủ giảm đi, xu hướng tự nhận là cử tri độc lập tăng lên, và sự ủng hộ dành cho các ứng viên Cộng hòa vẫn tồn tại nhưng không nhất thiết đi kèm với sự gắn kết mạnh mẽ hơn với toàn bộ Đảng Cộng hòa,” bà Di Franco Quiñonez nói. “Kể từ sau cuộc bầu cử, một bộ phận đáng kể cử tri gốc Latinh đã thực sự trở nên thất vọng với ông Trump.” Bà nói thêm rằng sự thay đổi linh hoạt này xuất hiện ở mọi nhóm tuổi, khu vực địa lý và các nhóm nhân khẩu học khác.
Một nhóm cử tri đóng vai trò then chốt trong thành công của ông Trump vào năm 2024 — đó là nhóm cử tri không thường xuyên đi bỏ phiếu (họ từng bỏ qua các cuộc bầu cử trước đó hoặc lần đầu tiên đi bỏ phiếu) — cũng có thể đóng vai trò quyết định trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới. Cuộc bỏ phiếu giữa nhiệm kỳ thường được xem là một cuộc trưng cầu dân ý đối với tổng thống đương nhiệm, và cũng là thời điểm mà tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu thấp hơn so với các kỳ bầu cử tổng thống.
“Đây không phải và chưa bao giờ là một cuộc chuyển dịch đảng phái,” ông Mike Madrid, một chiến lược gia của Đảng Cộng hòa kiêm đồng sáng lập Lincoln Project, nhận định. “Điều chúng ta đang chứng kiến là một sự dịch chuyển rộng rãi về mặt thể chế, tách rời khỏi các đảng phái, và trào lưu dân túy mới nổi trong cộng đồng người gốc Latinh này sẽ trở thành đặc điểm định hình nền dân chủ Mỹ.”
“Nền kinh tế đã là vấn đề trọng tâm suốt 30 năm qua. Điều này không mới, nhưng cộng đồng chúng ta chưa từng có một cơ chế nào thực sự ưu tiên vấn đề đó một cách hiệu quả, và chắc chắn các chính trị gia của chúng ta cũng không làm vậy; đó chính là lý do dẫn đến sự thay đổi cục diện chính trị này,” ông nói tiếp.
Ông Madrid cho biết cử tri gốc Latinh “không phải đang trở nên ủng hộ ông Trump hơn”. “Có rất nhiều dữ liệu cho thấy họ đang rời xa Đảng Dân chủ, và xu hướng đó vẫn tiếp diễn đến tận ngày nay.” Hiện tại, theo ông, họ cũng đang rời xa Đảng Cộng hòa, nhưng không mặc nhiên chuyển sang ủng hộ Đảng Dân chủ.
Mike Madrid, chuyên gia chiến lược chính trị của Đảng Cộng hòa, thảo luận về sự ủng hộ của người gốc Latinh dành cho ông Trump trong năm 2024 và dấu hiệu cho thấy khối cử tri này đang quay trở lại ủng hộ phe khuynh tả.
Bà Clarissa Martínez De Castro, Phó chủ tịch Sáng kiến Bầu cử của Người gốc Latinh (Latino Vote Initiative) thuộc tổ chức UnidosUS, cho biết xu hướng dao động trong lá phiếu của cử tri gốc Latinh đã tồn tại từ trước những thay đổi về đảng phái gần đây.
Dẫn chứng báo cáo đầu tiên của UnidosUS về cử tri gốc Tây Ban Nha (Hispanic) vào năm 2002, bà cho biết trong nhiều thập kỷ, cử tri gốc Latinh “thường có xu hướng chia theo tỷ lệ khoảng hai phần ba ủng hộ Đảng Dân chủ và một phần ba ủng hộ Đảng Cộng hòa; và từ lâu chúng tôi vẫn nói rằng đối với cử tri gốc Tây Ban Nha, Đảng Cộng hòa tự gây bất lợi cho chính mình còn Đảng Dân chủ lại được hưởng lợi nhiều nhất.”
Vấn đề kinh tế quan trọng hơn hệ tư tưởng
Tuy nhiên, bà Martínez De Castro giải thích rằng khi Đảng Cộng hòa dưới thời ông Trump bắt đầu vận động mạnh mẽ nhắm vào cử tri gốc Tây Ban Nha thông qua các vấn đề kinh tế, trong khi Đảng Dân chủ không thể củng cố được sự ủng hộ sẵn có, thì ngày càng nhiều cử tri chuyển sang trạng thái độc lập hoặc chưa quyết định.
Khoảng bốn trong số năm người trưởng thành gốc Latinh tại Mỹ — tương đương với 38,5 triệu người — thuộc tầng lớp lao động; điều này có nghĩa là việc không thực hiện được các cam kết kinh tế có thể gây ra tác động trực tiếp đến đời sống gia đình họ. Dữ liệu theo dõi cử tri của UnidosUS cho thấy bốn trong số năm mối quan tâm hàng đầu của cử tri gốc Latinh đều liên quan đến tài chính cá nhân: chi phí sinh hoạt, việc làm, nhà ở và chăm sóc sức khỏe; vấn đề nhập cư xếp ở vị trí thứ năm.
Bà De Castro cho biết: “Vấn đề kinh tế và tác động của nó đối với các gia đình lao động” là một phần lý do khiến cả ông Bernie Sanders và ông Trump đều thu hút được sự ủng hộ từ một bộ phận cử tri gốc Latinh trong các chiến dịch tranh cử tổng thống của họ.
Sự thất vọng đó cũng có thể lý giải tại sao một số cử tri gốc Latinh lại ủng hộ các ứng cử viên theo khuynh hướng Dân chủ Xã hội gần đây — bao gồm cả Zohran Mamdani ở Thành phố New York (người giành được nhiều phiếu nhất từ cử tri gốc Latinh trong vòng bầu cử sơ bộ và đa số phiếu trong cuộc tổng tuyển cử) — mà không nhất thiết phải tán thành hệ tư tưởng dân chủ xã hội.
“Đây là một phong trào bắt nguồn từ thực tế đời sống trước khi trở thành một phong trào mang tính hệ tư tưởng," được thúc đẩy bởi "những điều kiện vật chất trong cuộc sống hàng ngày" thay vì sự thay đổi về bản sắc chính trị, ông Eli Valentin — Trợ lý Trưởng khoa Nghiên cứu Sau đại học và Lãnh đạo tại Đại học Virginia Union, đồng thời
là tác giả cuốn “Politicking in the Barrio” — nhận định.
Ông mô tả làn sóng các ứng cử viên "chống lại giới cầm quyền” (anti-establishment) bất ngờ giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây — bao gồm cả những thất bại tại Thành phố New York của các nghị sĩ đương nhiệm trước những người thách thức theo khuynh hướng Dân chủ Xã hội được Mamdani ủng hộ — là "sự chối bỏ
giới cầm quyền” thay vì một bước chuyển dịch sang cánh tả. “Ưu tiên về chính sách và bản sắc hệ tư tưởng là hai khái niệm khác nhau,” ôngValentin nói thêm.
Bà Di Franco Quiñonez cho biết kinh nghiệm vận động tranh cử tại Brooklyn của chính bà đã làm nổi bật tầm quan trọng của việc liệu các ứng cử viên có thể chứng minh họ thực sự đã giúp đỡ cử tri hay không.
Trong một cuộc bầu cử sơ bộ đầy cạnh tranh tại Brooklyn năm 2021, bà giữ vai trò giám đốc chiến dịch thực địa cho ứng cử viên cấp tiến Sandy Nurse; bà Nurse đã giành chiến thắng không phải nhờ hệ tư tưởng, mà vì cử tri nhớ đến việc bà từng điều hành một mạng lưới hỗ trợ lẫn nhau trong đại dịch.
“Họ bỏ phiếu cho bà ấy vì nhiều người nhớ rằng bà đã đến tận nhà họ để trao các hộp thực phẩm cứu trợ trong đại dịch… Đôi khi chỉ đơn giản là người dân nhớ lại những gì ứng cử viên thực sự đã làm cho họ,” bà Di Franco Quiñonez nói, đồng thời gọi khoảng cách giữa lời hứa và hành động thực tế là “điểm yếu lớn nhất của nhiều ứng cử viên Đảng Dân chủ.”
“Cử tri không tin rằng họ sẽ thực hiện được những gì đã hứa. Họ tin rằng các ứng cử viên có những lời hứa hay ho, nhưng khi cần họ xuất hiện ngay trước cửa nhà vào lúc khó khăn nhất thì họ lại vắng mặt,” bà nói thêm.
Phép thử về vấn đề nhập cư
Các diễn giả đều đồng ý rằng vai trò của những lời hứa liên quan đến vấn đề nhập cư thường bị hiểu sai. Các cuộc thăm dò của UnidosUS cho thấy đại đa số cử tri gốc Latinh, bao gồm cả phần lớn đảng viên Cộng hòa, ủng hộ việc cấp quy chế hợp pháp cho những người nhập cư không có giấy tờ đã cư trú lâu dài, ngay cả khi chương trình này bị gọi là “ân xá”.
Hơn 30% cho biết các doanh nhân hay nhà nông đã mất nhân viên do các hành động và luật nhập cư cứng rắn dưới thời ông Trump, và 30% nói rằng các hành xử này đang gây tổn hại cho nền kinh tế địa phương.
“Hầu hết cử tri gốc Latinh muốn thấy những thay đổi thực chất trong cách thức thực thi luật nhập cư ngay tại Hoa Kỳ. Điều đó không có nghĩa là xóa bỏ ICE,” Di Franco Quiñonez nhận định. Cũng theo cuộc thăm dò của UnidosUS, cứ 10 cử tri gốc Latinh thì có 7 người phản đối việc cấp thêm ngân sách cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) nếu
không đi kèm các biện pháp bảo vệ quyền lợi.
“Trong suy nghĩ của cử tri, vấn đề nhập cư và vấn đề thực thi pháp luật là hai chuyện khác nhau. Rõ ràng là có mối lo ngại lớn về việc chính phủ lạm quyền cũng như tình trạng cộng đồng của chúng tôi bị đe dọa, khủng bố," Madrid nói. Ông cũng cho biết thêm rằng cử tri gốc Latinh luôn duy trì "một mong muốn thực sự, chân thành và lâu dài về lộ trình trở thành công dân" một cách kiên định hơn “bất kỳ cộng đồng nào khác.” Madrid cho biết vào tháng 11 tới, ông sẽ theo dõi sát sao liệu tỷ lệ ủng hộ của cử tri gốc Latinh dành cho đảng Cộng hòa — vốn ở mức 48% ủng hộ ông Trump trong năm 2024 — có giảm xuống dưới 30% hay không. Theo ông, nếu điều này xảy ra, nó sẽ khẳng định rằng xu hướng ủng hộ đó không phải là một “sự thay đổi về cơ cấu nhân khẩu học” mang tính lâu dài… “Tôi nghĩ đây sẽ là một năm cực kỳ thắng lợi đối với đảng Dân chủ trên diện rộng.”
Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cũng có thể mang lại những thông tin quan trọng tương tự, bởi mức tăng trưởng dân số gốc Latinh trong độ tuổi bầu cử năm 2024 thấp bất thường so với các kỳ bầu cử tổng thống trước đó; số lượng cử tri tăng thêm chỉ khoảng 115.000 người, thay vì con số khoảng 1 triệu người thường thấy giữa các chu kỳ bầu cử tổng thống.
“Nếu số lượng cử tri gốc Latinh đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này cao hơn so với kỳ trước,” Valentin nói, “chúng ta sẽ thấy một câu chuyện hoàn toàn khác sau tháng 11.”
