bị loại khỏi danh sách đã diệt trừ được bệnh này
(Radio TNT lược dịch bài viết của Sunita Sohrabji ngày 17/11/2026, tổng hợp với cuộc họp báo của ACoM ngày 13/11/2026)
Khoảng 41% số ca nhiễm sởi được báo cáo hiện nay là ở người lớn từ 20 tuổi trở lên. Theo dữ liệu từ Tổ chức Hợp tác Bệnh sởi, tỷ lệ nhập viện ở người lớn bị nhiễm bệnh là khoảng 15%.
Hoa Kỳ đã mất vị trí loại trừ được bệnh sởi vào ngày 17 tháng 11 sau khi không ngăn chặn được sự lây lan liên tục của vi rút trong ít nhất một năm. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), tính đến tháng 11 đã có tổng cộng 5.412 trường hợp được xác nhận vào năm 2026.
Người lớn tuổi, bao gồm cả những người nhập cư có thể chưa được chích ngừa khi còn nhỏ, đặc biệt dễ bị nhiễm sởi và phải đối mặt với những hậu quả khắc nghiệt hơn.
Nhiều quốc gia ở Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh đã không chính thức hóa chương trình chích ngừa sởi cho đến giữa thập niên 70s và những năm 1980. Ví dụ, Ấn Độ đã không bắt đầu chương trình chích ngừa sởi trên diện rộng cho đến năm 1985.
Việc tiêm phòng sởi đã trở thành bắt buộc đối với những người nhập cư vào Hoa Kỳ theo Mục 341 của Đạo luật cải cách nhập cư bất hợp pháp và trách nhiệm của người nhập cư năm 1996, có nghĩa là nhiều người nhập cư đến trước ngày đó có thể không được chủng ngừa bệnh sởi, cùng với bệnh quai bị và bệnh sởi Đức, hiện chỉ được tiêm một mũi duy nhất là MMR (measles, mumps, and rubella).
Patsy Stinchfield, Y tá hành nghề nhi khoa và Giám đốc điều hành của Tổ chức hợp tác bệnh sởi, giải thích về tình trạng Hoa Kỳ bị mất vị trí đã loại trừ được bệnh sởi và liệu – do số ca mắc sởi gia tăng trên khắp đất nước – Hoa Kỳ có thể trở lại tình trạng đã loại
trừ được bệnh sởi hay không.
Tỷ lệ nhập viện cao hơn ở người lớn
Khoảng 41% số ca nhiễm sởi được báo cáo hiện nay là ở người lớn từ 20 tuổi trở lên. Theo dữ liệu từ Tổ chức Hợp tác Bệnh sởi; tỷ lệ nhập viện ở người lớn bị nhiễm bệnh là khoảng 15%.
Nhưng các chuyên gia y tế tại cuộc họp báo ngày 13 tháng 11 của American Community Media đã cảnh báo không nên đổ lỗi cho người nhập cư về sự gia tăng các ca bệnh sởi, lưu ý rằng sự gia tăng đáng kể bắt nguồn từ việc các bậc cha mẹ ở Mỹ ngần ngại chích ngừa cho con mình để phòng ngừa nhiều loại bệnh.
Tổ chức Y tế Liên Mỹ đã cân nhắc từ ngày 10 đến ngày 13 tháng 11 trước khi đưa ra thông báo vào ngày 17 tháng 11 rằng Hoa Kỳ đã mất tình trạng loại trừ được bệnh sởi.
Hoa Kỳ đã đạt được vị thế của mình vào năm 2000, khi có ít hơn 83 trường hợp mắc bệnh sởi được báo cáo. Dữ liệu của CDC cho thấy số ca nhiễm bệnh vào năm 2026 gần gấp đôi số ca được báo cáo vào năm 2025. Đã có 8 trường hợp tử vong do bệnh sởi được báo cáo trong năm nay, bao gồm 4 người lớn, 2 trẻ em và 2 trẻ sơ sinh.
Điểm nóng bệnh sởi Pennsylvania vẫn là tâm điểm của đợt bùng phát bệnh sởi năm 2026, với 1.542 trường hợp được báo cáo ở 46 quận, theo dữ liệu ngày 13 tháng 11 từ Bộ Y tế Pennsylvania.
Các điểm nóng khác bao gồm Nam Carolina, Utah, Wisconsin và Minnesota. Bốn mươi lăm tiểu bang của Hoa Kỳ đã báo cáo có ca nhiễm trùng sởi. Số ca bệnh thấp hơn ở các tiểu bang như California, nơi có hơn 95,7% dân số được chích ngừa sởi.
“Việc mất trạng thái đã loại trừ được sởi không chỉ đơn thuần là mất đi một danh hiệu trong lĩnh vực y tế công cộng. Điều đó đồng nghĩa với việc virus đã lưu hành trong một thời gian dài, khiến các gia đình và cộng đồng phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh, phải nhập viện hoặc thậm chí tử vong – những điều hoàn toàn có thể phòng ngừa được,” Bác sĩ Jarbas Barbosa, Giám đốc điều hành Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO), cho biết trong một tuyên bố báo chí ngày 17 tháng 11.
Canada đã mất tình trạng loại trừ được bệnh sởi vào năm ngoái. Bolivia và Mexico hcũng đã mất danh hiệu này.
“Đây là một lời cảnh báo nghiêm trọng đối với khu vực của chúng ta, nhưng không phải là một bước lùi không thể đảo ngược,” ông Barbosa khẳng định. “Chúng ta biết cách phòng ngừa bệnh sởi và biết cách ngăn chặn sự lây lan của nó. Với cam kết bền bỉ
trong việc tiêm chủng, hệ thống giám sát chặt chẽ và các biện pháp ứng phó hiệu quả khi dịch bệnh bùng phát, khu vực châu Mỹ hoàn toàn có thể loại trừ sự lây truyền bệnh sởi một lần nữa.”
Số ca nhiễm và tử vong thực tế có thể cao hơn nhiều so với báo cáo
Theo bà Patsy Stinchfield, Giám đốc điều hành của Measles Collaborative (tổ chức hợp tác phòng chống bệnh sởi), số ca bệnh được báo cáo cho CDC có thể thấp hơn rất nhiều so với con số thực tế. Bà cho biết, số ca mắc thực tế có thể cao gấp 4 đến 10 lần.
“Với mỗi trường hợp mà chúng ta ghi nhận được, vẫn còn đó những ổ dịch âm thầm: những người mắc bệnh nhưng không đủ nghiêm trọng để tìm kiếm sự chăm sóc y tế, hoặc những người không muốn đến cơ sở y tế để xét nghiệm. Tại các cộng đồng không tiếp cận với nền y học hiện đại, tỷ lệ lây nhiễm thực tế cũng có thể cao hơn nhiều so với các con số được báo cáo,” bà Stinchfield giải thích.
Bác sĩ Andi Shane, trưởng Khoa Bệnh truyền nhiễm Nhi khoa tại Trường Y thuộc Đại học Emory, lưu ý rằng số ca tử vong do bệnh sởi có thể thấp hơn thực tế, đặc biệt là ở người trưởng thành; trong những trường hợp này, các bệnh lý nền như viêm phổi có thể được ghi nhận là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.
Theo Bác sĩ Shane, người trưởng thành dễ bị nhiễm sởi hơn. Bà giải thích rằng trước năm 1963, hầu hết trẻ em dưới 5 tuổi đều từng mắc sởi và nhờ đó hình thành khả năng miễn dịch tự nhiên.
Mất đi sự bảo vệ cộng đồng
Tiến sĩ Shane cho biết, khi vắc-xin được đưa vào sử dụng, các cộng đồng đã xây dựng được hàng rào bảo vệ trước căn bệnh lây truyền qua đường không khí này. “Đó là trạng thái lý tưởng. Tuy nhiên, tình trạng thiếu tiêm chủng đã dẫn đến việc vi-rút sởi tái
lưu hành, khiến cộng đồng mất đi sự bảo vệ vốn có.”
Bà giải thích thêm: “Do trẻ em không còn khả năng miễn dịch, bệnh sởi hiện đang lây lan sang cả những người trưởng thành vốn không có sự bảo vệ và trước đây từng dựa vào khả năng miễn dịch của trẻ em để được an toàn.”
Bs Shane giải thích rằng hầu hết những người sinh trước năm 1957 được coi là đã có miễn dịch với bệnh sởi, vì họ từng mắc bệnh này khi còn nhỏ và đã hồi phục.
Bà cho biết thêm, những người được chích ngừa trong giai đoạn từ năm 1963 đến 1967 đã nhận một loại “vắc-xin bất hoạt” — loại vắc-xin được điều chế từ vi-rút sởi đã bị vô hiệu hóa — vốn không mang lại hiệu quả. Do đó, nhóm người này cũng không được bảo vệ trước nguy cơ nhiễm bệnh.
Trong khi đó, nhiều người nhập cư có thể không có hồ sơ chích ngừa đầy đủ hoặc bị thất lạc, khiến tình trạng tiêm chủng của họ trở nên không rõ ràng. Theo bà Shane, các rào cản về cấu trúc xã hội và ngôn ngữ cũng gây khó khăn cho người nhập cư trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế cần thiết, từ đó khiến họ có nguy cơ mắc bệnh sởi cao hơn.
Chích ngừa bổ sung
Bác sĩ Margot Savoy, Giám đốc Y tế tại Viện Bác sĩ Gia đình Hoa Kỳ (American Academy of Family Physicians), đưa ra lời khuyên về cách tiếp cận vắc-xin sởi cho những người không có bảo hiểm y tế.
Bà Savoy lưu ý rằng những người trưởng thành chưa từng được chích ngừa khi còn nhỏ vẫn có thể thực hiện tiêm bù (hay bổ sung) khi đã lớn.
“Nếu bạn không có hồ sơ tiêm chủng hoặc giấy tờ từ bác sĩ xác nhận việc đã từng tiêm vắc-xin, chúng tôi khuyến nghị bạn nên tiêm một liều vắc-xin kết hợp phòng bệnh sởi, quai bị và rubella,” bà nói, đồng thời cho biết thêm rằng chỉ cần một liều cũng có thể mang lại khả năng bảo vệ suốt đời lên đến 93%.
Bác sĩ Savoy cho biết, một số nhóm đối tượng có thể cần nhiều hơn một liều vắc-xin, bao gồm nhân viên y tế, sinh viên đại học sống trong ký túc xá, tân binh quân đội và những người sống trong môi trường đông đúc. Việc tiêm đủ hai liều cũng được khuyến nghị cho những người sống cùng với người có hệ miễn dịch suy yếu.
“Hãy bảo vệ bản thân khỏi bệnh tật để tránh lây truyền cho người khác, đặc biệt là những người không thể tiêm vắc-xin,” bà nói. Hai liều vắc-xin sẽ mang lại khả năng bảo hệ suốt đời lên đến 97%.
Không có mối liên hệ với bệnh tự kỷ
Phần lớn các cuộc tranh luận xoay quanh vắc-xin sởi thường tập trung vào khả năng gây bệnh tự kỷ. Bác sĩ Savoy đã bác bỏ những quan điểm này.
“Đây là một loại vắc-xin an toàn. Chúng ta đã sử dụng nó cho cộng đồng trong hơn 50 năm qua,” bà khẳng định. “Họ đã nghiên cứu vấn đề này nhiều lần và chưa bao giờ tìm thấy mối liên hệ nào giữa những người mắc chứng tự kỷ với việc tiêm vắc-xin; vì vậy,
đây không phải là điều đáng lo ngại.”
“Đây là một loại vắc-xin rất tốt, mang lại hiệu quả cao ngay cả với liều đầu tiên,” Bs. Savoy cho biết.
Những ai không chắc chắn về tình trạng tiêm chủng của mình có thể thực hiện xét nghiệm kháng thể (IgG) hoặc xét nghiệm đo nồng độ kháng thể. Tuy nhiên, Savoy khuyên mọi người nên tiêm vắc-xin thay vì thực hiện các xét nghiệm tốn kém, đồng thời lưu ý rằng việc tiêm thêm cũng không gây hại gì, ngay cả khi cá nhân đó đã có miễn dịch từ trước.
‘Sự nhầm lẫn nguy hiểm’
“Việc bạn nghĩ rằng mình đã được tiêm phòng, hoặc cho rằng mình từng mắc bệnh sởi khi còn nhỏ chỉ vì nhớ mang máng là từng bị phát ban, thì điều đó không có giá trị xác thực. Chúng tôi thường gặp trường hợp mọi người nhớ lầm, và trong tình huống này,
đó là một sự nhầm lẫn khá nguy hiểm. Nếu bạn tin rằng mình nhớ đúng nhưng thực tế lại không phải vậy, thì bạn đang tự đưa bản thân vào rủi ro,” Bs. Savoy nói. Bà lưu ý thêm, đối với những người từng trải qua hóa trị, hệ miễn dịch của họ có thể đã bị suy giảm hoặc mất đi, vì vậy họ có thể cần tiêm lại vắc-xin phòng ngừa một số loại bệnh.
Mất đi người chị gái vì bệnh sởi
Munira Maalimisaq, một y tá tại Minnesota, đã chia sẻ câu chuyện về em gái Zakia của cô—người đã qua đời vì bệnh sởi khi còn nhỏ ở Somalia. “Sự mất mát đó đã định hình nhận thức của tôi về những hậu quả tàn khốc của các căn bệnh có thể phòng ngừa bằng vắc-xin, chẳng hạn như bệnh sởi,” cô chia sẻ.
Maalimisaq cho biết, vào năm 2006, 92% người Mỹ gốc Somalia sống tại Minnesota đã được tiêm vắc-xin MMR. Đến năm 2016, con số này ở trẻ em từ 2 tuổi trở xuống đã giảm xuống chỉ còn 24%. Các nỗ lực tiêm chủng bổ sung sau đó đã nâng tỷ lệ này lên
86% ở nhóm trẻ trong độ tuổi đi học.
Theo Maalimisaq, kể từ năm 2011, tiểu bang Minnesota đã trải qua 5 đợt bùng phát bệnh sởi, tiêu tốn khoảng 7,7 triệu đô la cho các hoạt động ứng phó. “Đây không đơn thuần chỉ là vấn đề về sự sẵn có của vắc-xin. Chúng ta cần hiểu rõ những gì đã xảy ra
đối với niềm tin, các mối quan hệ và khả năng tiếp cận,” bà nói, đồng thời lưu ý rằng cộng đồng người Mỹ gốc Somalia mà bà hỗ trợ đang trở thành mục tiêu của các thông tin sai lệch.
Tại các cộng đồng ở vùng nông thôn Somalia – nơi em gái của Maalimisaq đã qua đời vì bệnh sởi – người dân có thể vẫn chưa tiếp cận được vắc-xin MMR, nữ y tá chuyên khoa này cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng những rào cản trong việc tiếp cận dịch vụ
chăm sóc sức khỏe vẫn còn tồn tại.
“Tôi tin chắc rằng mẹ tôi đã sẵn sàng làm bất cứ điều gì để cho em gái tôi được tiêm vắc-xin, nếu chúng tôi có thể làm được điều đó,” Maalimisaq chia sẻ.
