(Radio TNT lược dịch bài viết của tác giả Sunita Sohrabji ngày 16/8/2026. bổ túc thêm với buổi họp báo của ACoM ngày 9/9/2026)
Tổng Chưởng lý California Rob Bonta đã dẫn đầu một liên minh gồm 22 tiểu bang đệ đơn kiện vào ngày 14 tháng 9 nhằm ngăn chặn quy định mới của Chính quyền Trump về “gánh nặng xã hội” (public charge).
Chính quyền liên bang dự kiến bắt đầu áp dụng quy định mới vào ngày 18 tháng 9; quy định này mở rộng đáng kể quyền hạn của các giới chức di trú xét việc tham gia vào các chương trình phúc lợi công cộng (đã có xét duyệt điều kiện tài chính) làm căn cứ từ chối cấp quy chế thường trú nhân hợp pháp. Ngay cả trước khi quy định mới có hiệu lực, hàng ngàn cư dân California — đặc biệt là những người thuộc các gia đình có tình trạng cư trú hỗn hợp — đã tự nguyện rút khỏi các chương trình phúc lợi mà họ đủ điều kiện thụ hưởng.
“Không một gia đình nào phải đứng trước lựa chọn giữa việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ dinh dưỡng ở thời điểm hiện tại với việc bảo vệ con đường đến với thẻ xanh trong tương lai," ông Bonta phát biểu trong thông cáo báo chí công bố vụ kiện. “Chính quyền Trump đang tìm cách thay đổi luật lệ đã tồn tại hơn 100 năm qua bằng định nghĩa mới, mở rộng phạm vi đối tượng bị coi là “gánh nặng xã hội”. Khi làm như vậy, họ trao cho các nhân viên di trú quyền quyết định và thẩm quyền trừng phạt những gia đình tiếp cận hợp pháp các chương trình phúc lợi công cộng nhất định trong những giai đoạn khó khăn ngắn hạn. Sự tàn nhẫn của chính quyền này dường như không có giới hạn," ông Bonta khẳng định.
Tùy tiện và vô căn cứ
Các quận Santa Clara và San Francisco cũng đã tham gia vụ kiện. Tổng Chưởng lý
New York Letitia James và Tổng Chưởng lý Illinois Kwame Raoul đã cùng ông Bonta dẫn đầu liên minh đa tiểu bang này. Vụ kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Quận Nam New York. Các bên nguyên đơn mô tả quy định mới về “gánh nặng xã hội” là “tùy tiện và vô căn cứ”.
Tại một buổi họp báo của tổ chức American Community Media vào ngày 9 tháng 9, các giới chức tiểu bang, tổ chức cộng đồng và các nhà hoạt động vì quyền lợi người nhập cư đã thảo luận về những tác động đối với cư dân California khi quy định mới của ông Trump về “gánh nặng xã hội” được thực hiện. Việc đánh giá “gánh nặng xã hội” sẽ mang tính chủ quan hơn nhiều," bà Ariel Brown, luật sư thuộc Trung tâm Tài nguyên Pháp lý cho Người nhập cư (Immigrant Legal Resource Center), cho biết. “Nó gây ra sự hoang mang và tạo ra tâm lý e ngại, lo sợ.” Quy định này không áp dụng cho tất cả những người muốn chuyển đổi tình trạng di trú sang thường trú nhân, bà Brown giải thích. Người tị nạn, người được cấp quy chế tị nạn (asylees) và một số người nhập cư diện nhân đạo nằm trong số những đối tượng được miễn trừ khỏi căn cứ từ chối nhập cảnh hoặc cư trú dựa trên tiêu chí “gánh nặng xã hội”. Những thường trú nhân hợp pháp nộp đơn xin nhập quốc tịch cũng thường không phải chịu sự đánh giá này. Ngoài ra, những người nộp đơn gia hạn thẻ xanh cũng không bị ảnh hưởng bởi quy định về “gánh nặng xã hội” (public charge).
Các gia đình có tình trạng cư trú hỗn hợp.
Tuy nhiên, theo bà Brown, đối với những gia đình đang chờ xét duyệt hoặc có kế hoạch nộp đơn xin thẻ xanh, vấn đề này có thể mang tính hệ trọng. Bà khuyến khích những người dự định xin thẻ xanh nên nộp đơn trước ngày 17 tháng 9, vì quy định này sẽ không có hiệu lực hồi tố.
Bà Sarah Dar, Phó Chủ tịch phụ trách Chính sách và Vận động tại tổ chức The
Children’s Partnership, cho biết những người nhập cư không có giấy tờ hợp pháp và hiện chưa có lộ trình trở thành thường trú nhân hợp pháp sẽ ít có khả năng bị ảnh hưởng. Tất cả các diễn giả đều nhấn mạnh rằng người nhập cư không có giấy tờ không đủ điều kiện hưởng các phúc lợi công cộng của liên bang.
Bà Dar lưu ý rằng ước tính có hơn một triệu trẻ em tại California có cha hoặc mẹ là
người nhập cư không có giấy tờ, và hơn một phần tư số trẻ em trong các gia đình nhập cư là công dân Hoa Kỳ nhưng chỉ có một phụ huynh không phải là công dân Hoa Kỳ.
Quy định mới cho phép các quan chức di trú xem xét liệu có thành viên nào trong hộ gia đình từng sử dụng các phúc lợi công cộng hay không, chẳng hạn như Chương trình Hỗ trợ Dinh dưỡng Bổ sung (SNAP), Chương trình Bảo hiểm Y tế cho Trẻ em (CHIP), Medicaid, chương trình hỗ trợ nhà ở Mục 8 (Section 8) và các mạng lưới an sinh xã hội khác.
Bà Dar chia sẻ: “Đối với nhiều bậc phụ huynh và gia đình, mối lo ngại lớn nhất là: Tôi có con là công dân Hoa Kỳ hoặc con đủ điều kiện nhận các dịch vụ hỗ trợ dựa trên thu nhập, và tôi lo rằng việc con mình sử dụng các phúc lợi này sẽ ảnh hưởng đến hồ sơ di trú của chính tôi”
Nghỉ học/vắng mặt tại cơ sở chăm sóc trẻ
Theo một báo cáo được Đại học Stanford công bố vào tháng 4 năm 2026, hơn hai phần ba (67%) phụ huynh tại California được khảo sát lo ngại rằng các hoạt động thực thi pháp luật về nhập cư có thể ảnh hưởng đến việc gia đình họ sử dụng các dịch vụ chăm sóc trẻ. Tỷ lệ này tương đương nhau giữa nhóm phụ huynh là người nhập cư (71%) và nhóm không phải là người nhập cư (64%).
Báo cáo cũng cho thấy khoảng một phần mười (9%) phụ huynh tại California được khảo sát cho biết con họ đã nghỉ học hoặc vắng mặt tại cơ sở chăm sóc trẻ ít nhất một ngày trong tháng qua do lo ngại về các hoạt động thực thi pháp luật nhập cư tại địa phương.
Bà Brown lưu ý rằng việc trẻ em sử dụng các phúc lợi công cộng không thể là yếu tố duy nhất quyết định việc một người bị coi là "gánh nặng xã hội" và không đủ điều kiện cấp thẻ xanh. Tuy nhiên, yếu tố này có thể được xem xét cùng với nhiều yếu tố khác để có cái nhìn toàn diện hơn.
Một phiên bản trước đó của quy định về “gánh nặng xã hội” từng cấm các nhân viên Bộ An ninh Nội địa xem xét các phúc lợi do trẻ em hoặc các thành viên khác trong gia đình sử dụng nếu những người này không nộp đơn xin thay đổi tình trạng di trú.” Sự bảo vệ đó nay đã không còn," Adriana Cadena, Giám đốc điều hành của Liên minh Bảo vệ Gia đình Nhập cư, cho biết.
‘Thành kiến của nhân viên di trú’
“Chính quyền Trump nhiệm kỳ hai này lại một lần nữa biến quy định về ‘gánh nặng xã hội’ (public charge) thành công cụ gây bất ổn cho các gia đình nhập cư, đẩy họ cùng con cái sinh ra tại Mỹ vào cảnh túng thiếu,” bà Cadena nói. “Quy định này mở đường cho việc quy trình cấp thẻ xanh bị chi phối bởi chính trị đảng phái và thậm chí là thành kiến cá nhân của các nhân viên Bộ An ninh Nội địa (DHS).”
“Mối đe dọa thực sự mà chúng tôi nhận thấy là nỗ lực ngăn cản các gia đình nhập cư tiếp cận các phúc lợi xã hội. Chính sách mới về ‘gánh nặng xã hội’ này nhằm buộc các gia đình phải lựa chọn giữa việc nộp đơn xin thẻ xanh (dù là hiện tại hay trong tương lai) và việc tiếp cận các nhu cầu thiết yếu như chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, tiền thuê nhà và dịch vụ y tế. Và chúng tôi biết rằng hậu quả sẽ rất nghiêm trọng,” bà Cadena khẳng định.
Tiểu bang California vào cuộc
Tiểu bang California đang vào cuộc, theo lời ông Daniel Torres, Giám đốc phụ trách Bình đẳng ̃ Cố vấn Đặc biệt tại Cơ quan Y tế và Dịch vụ Nhân sinh California. Ông cho biết tiểu bang có kế hoạch cung cấp thông tin thông qua các kênh truyền tải đáng tin cậy, bao gồm các tổ chức cộng đồng, các nhà lãnh đạo tôn giáo, trường học và nhân viên thuộc chương trình WIC (dành cho phụ nữ, trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ). California cũng đang nỗ lực kết nối các gia đình với các dịch vụ pháp lý do tiểu bang tài trợ.
“Thách thức lớn nhất là tâm lý lo sợ lan rộng ra toàn bộ gia đình, bao gồm cả những thành viên là công dân Mỹ trong các hộ gia đình có tình trạng cư trú hỗn hợp,” ông nói.
Ông Torres dẫn chứng trường hợp một người mẹ đang phải hóa trị nhưng lại e ngại
đăng ký tham gia chương trình Medi-Cal vì sợ ảnh hưởng đến khả năng được cấp
quyền thường trú nhân hợp pháp của gia đình.
“Sự mơ hồ và quyền quyết định tùy ý trong quy định này đồng nghĩa với việc khi một người nhận quyết định bất lợi, lý do cụ thể dẫn đến việc từ chối có thể không được minh bạch. Có thể sẽ mất nhiều năm để chúng ta thực sự hiểu rõ cách thức quy định này được thực hiện,” ông Torres nhận định.
Cộng đồng tôn giáo
Cộng đồng tôn giáo cũng đang chung tay hỗ trợ những người đã từ bỏ các phúc lợi xã hội vì lo sợ bị coi là ‘gánh nặng xã hội’, bà Cheryl Branch, Giám đốc điều hành của tổ chức Los Angeles Metropolitan Churches, cho biết. “Chúng tôi hỗ trợ đưa đón bệnh nhân đi chạy thận, chi trả phần chi phí thuốc men và cung cấp máy đo huyết áp. Chúng tôi cũng tổ chức các điểm phát thực phẩm, chương trình dạy nấu ăn và dịch vụ nấu ăn tại nhà. Vấn đề thực phẩm là ưu tiên hàng đầu.
Cộng đồng người gốc Phi (thuộc các nhóm di cư) thường bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về quy định “gánh nặng xã hội” (public charge), nhưng họ cũng chịu ảnh hưởng không kém,” bà Branch chia sẻ, đồng thời lưu ý rằng khoảng 22% người dân được các nhà thờ trong mạng lưới của bà hỗ trợ thuộc các cộng đồng di cư này. Họ bao gồm những người nhập cư đến từ Nigeria, Belize, Ethiopia, Jamaica, Haiti, Nam Mỹ và Kenya.
“Đối với chúng tôi, vấn đề 'gánh nặng xã hội' mà luật mới tạo ra là câu chuyện của cả cộng đồng, chứ không chỉ riêng chuyện nhập cư,” bà Branch khẳng định.
Một số diễn giả đã khuyến khích người dân tham khảo ý kiến luật sư trước khi quyết định từ bỏ các quyền lợi an sinh xã hội. Danh sách các tổ chức phi lợi nhuận đủ điều kiện hỗ trợ người dân hiện có trên trang web của Sở Dịch vụ Xã hội California.
